Wat kost meer: de voetafdruk van een prompt

Aanbevolen voor: Elke cursus, als activiteit van tien tot vijftien minuten; bijzonder passend bij duurzaamheid, aardwetenschappen en informatica

Achtergrond voor de docent

Het publieke debat over AI en het milieu is gepolariseerd en rekent nauwelijks: of elke prompt kookt een meer leeg, of de hele vraag is een afleidingsmanoeuvre. Studenten hebben recht op een betere basis dan die twee. Een rekentool waarin ze de aannames zelf kunnen variëren geeft die, en leert bovendien iets duurzamers dan de getallen zelf — dat de voetafdruk afhangt van wat je vraagt, waar het datacentrum staat, en hoe zijn stroom wordt opgewekt.

De vorm van deze activiteit is het kopiëren waard voor andere onderwerpen: iets actiefs, één korte kritische tekst, en een moment van reflectie, binnen een kwartier.

Voorbereiding

Kies één korte kritische tekst over de milieukosten van AI. Laat studenten in de week ervoor bijhouden wat ze een AI ongeveer hebben gevraagd voor een bepaalde opdracht.

Werkwijze

1. Studenten inventariseren hun eigen AI-gebruik bij één opdracht: hoeveel prompts, van welk soort, met welk resultaat.
2. Ze halen dat door de rekentool en zetten de uitkomst naast vergelijkingen die ze kennen — een telefoon opladen, een uur videobellen, een wasmachine.
3. Ze veranderen één aanname: de stroombron van het datacentrum, of het klimaat ter plaatse, en kijken wat dat met het getal doet.
4. Lees de kritische tekst naast hun eigen cijfers.
5. Korte reflectie: verandert dit wanneer je wel en niet naar AI zou grijpen?

Discussievragen

• Welke vergelijkingen hier zijn eerlijk, en welke zijn retorisch?
• Een filmpje van drie seconden laten maken kan een veelvoud kosten van een telefoon opladen. Verandert het sóórt vraag je oordeel meer dan het aantal keren dat je iets vraagt?
• Van wie is dit getal een verantwoordelijkheid — van jou, van de universiteit, of van de aanbieder?

Toetsmogelijkheid

Studenten voegen de inventarisatie en een verantwoording van twee zinnen bij een opdracht waarin AI een rol speelde.

Bron

• Jon Ippolito, hoogleraar new media, University of Maine. What Uses More, een publieke rekentool voor het energie- en waterverbruik van taken met en zonder AI, uitgebracht in augustus 2025. umaine.edu
• Precies zo gebruikt, met een inventarisatie in een spreadsheet, door Mark C. Marino aan de University of Southern California.
• Besproken in The Norton Guide to AI-Aware Teaching (Vee, Watkins & Bruff, W. W. Norton, 2026).