Speurtocht: welke tekst komt van een AI?

Aanbevolen voor: Beginnende en gevorderde bachelorstudenten; aan te passen aan elk vakgebied

Achtergrond voor de docent

Een hardnekkige bevinding uit de onderwijsliteratuur is dat studenten die er niet uitdrukkelijk in geoefend zijn AI-tekst te veel vertrouwen, vooral wanneer die eruitziet als wetenschappelijk werk (Sundar & Liao, 2023).

De speurtochtvorm pakt dat aan door ontdekkend leren: wie een AI-tekst zelf ontmaskert door de gebreken te vinden, onthoudt de les beter dan wie te horen krijgt dat AI fouten maakt. Werken in groepjes is wezenlijk, omdat verschillende studenten verschillende sporen opmerken; het gesprek daarover bouwt gedeelde criteria op.

Voorbereiding

Stel vooraf drie tot vijf teksten samen over een onderwerp uit de cursus. Minstens één daarvan is door een AI gemaakt en niet nageredigeerd. De rest komt uit echte bronnen: een peer-reviewed samenvatting, een nieuwsartikel, een fragment uit een studieboek, eventueel een tekst van een student. Zeg vooraf niet welke de AI-tekst is. Haal auteursnamen en publicatiegegevens overal weg, zodat herkennen geen vervanging kan worden voor nauwkeurig lezen.

Werkwijze

1. Geef de set aan groepjes van drie of vier. De sets hoeven niet identiek te zijn; overlap maakt de plenaire bespreking wel rijker.
2. De groepjes lezen alle teksten en bespreken welke door een AI gemaakt zou zijn, en waaraan ze dat zien. Laat ze hun redenering vastleggen, niet alleen hun conclusie.
3. Laat ze daarnaast de betrouwbaarheid van elke bron beoordelen op drie niveaus — betrouwbaar, twijfelachtig, onbetrouwbaar — en noteren welke criteria ze gebruikten.
4. Plenair delen de groepjes hun conclusie. Onthul welke tekst van de AI kwam. Bespreek waar groepjes van elkaar verschilden.
5. Geef daarna een korte lijst met hulpmiddelen en gewoonten voor bronbeoordeling in jouw vakgebied: tijdschriftdatabases raadplegen, de auteur natrekken, losse beweringen kruislings controleren.
6. Sluit af met de discussievragen hieronder.

Discussievragen

• Welke sporen onderscheidden de AI-tekst van de rest? Ging het om inhoud, om stijl, of om allebei?
• Waren er echte teksten die moeilijker te beoordelen waren dan de AI-tekst? Wat zegt dat over stijlkenmerken als enige maatstaf?
• Zou je hem eruit gehaald hebben als niemand je had verteld dat er een AI-tekst tussen zat? Wat zou er aan je leesgewoonten moeten veranderen?
• Wat is het verschil tussen een tekst die betrouwbaar leest en een tekst die betrouwbaar is? Hoe overbrug je dat in de praktijk?