Vakspecifieke schema’s beoordelen

Aanbevolen voor: Nadat de vakinhoudelijke basis is gelegd

Bij het gebruik: kies hieronder de variant die bij je vakgebied past, of pas de opzet aan voor je eigen vak.

Biomoleculaire wetenschappen

1. Geef studenten een door AI gemaakt schema van een moleculaire route, of laat ze er zelf een genereren: een signaaltransductieroute, een metabole route, een genregulatienetwerk.
2. Laat ze stelselmatig fouten opsporen:
   • pijlen de verkeerde kant op, waarmee de causaliteit of regulatie omkeert;
   • ontbrekende regulerende moleculen of cofactoren;
   • eiwitten op de verkeerde plaats, bijvoorbeeld een cytoplasmatisch eiwit in de kern;
   • ontbrekende mechanistische details of tussenstappen;
   • onjuiste interacties of bindingspartners.
3. Bespreek waarom juist deze fouten optreden en wat ze betekenen voor het begrip van het mechanisme.
4. Laat studenten correcties voorstellen op grond van gezaghebbende bronnen.

Informatica en software engineering

1. Geef een door AI gemaakt UML-klassendiagram, entiteit-relatiediagram of architectuurschema.
2. Laat studenten stelselmatig fouten opsporen:
   • onjuiste overervingsrelaties of klassenhiërarchieën;
   • ontbrekende of misplaatste associaties tussen klassen;
   • geschonden ontwerpbeginselen: kringverwijzingen, sterke koppeling, lage cohesie;
   • verkeerde kardinaliteit in relaties;
   • methoden of attributen in de verkeerde klasse;
   • ontbrekende ontwerppatronen of architectuuronderdelen.
3. Bespreek hoe deze fouten zich in de praktijk als echte problemen zouden uiten.
4. Laat studenten het schema herstructureren volgens deugdelijke ontwerpbeginselen.

Organische chemie

1. Geef studenten een door AI gemaakt reactiemechanisme.
2. Laat ze stelselmatig fouten opsporen:
   • elektronenpijlen met de verkeerde richting, oorsprong of bestemming;
   • schendingen van de conventies voor pijlnotatie;
   • ontbrekende tussenproducten of overgangstoestanden;
   • stereochemische fouten of racemisatie waar die niet hoort;
   • onjuiste formele ladingen;
   • thermodynamisch onwaarschijnlijke stappen;
   • schending van orbitaalsymmetrie of behoudswetten.
3. Bespreek waarom mechanistische nauwkeurigheid in de organische chemie zo zwaar weegt.
4. Laat studenten een gecorrigeerd mechanisme geven, onderbouwd met chemische beginselen.

Elektrotechniek

1. Geef een door AI gemaakt schakelschema ter analyse.
2. Laat studenten stelselmatig fouten opsporen:
   • onjuiste componentsymbolen of niet-standaard notatie;
   • verkeerde polariteit bij condensatoren, dioden of spanningsbronnen;
   • ontbrekende verbindingen, zoals een aardreferentie;
   • componenten in serie waar ze parallel horen, of omgekeerd;
   • spanningsbronnen met strijdige polariteit, die een logische onmogelijkheid opleveren;
   • schendingen van de wetten van Kirchhoff;
   • ontbrekende stroombegrenzing of beveiliging.
3. Bespreek wat deze fouten betekenen voor veiligheid en werking.
4. Laat studenten de schakeling opnieuw ontwerpen en met netwerkanalyse controleren.

Geneeskunde en klinische praktijk

1. Geef een door AI gemaakt diagnostisch algoritme of klinisch beslisschema: acute pijn op de borst, een sepsisprotocol, een beroerte-inschatting.
2. Laat studenten stelselmatig fouten opsporen:
   • verkeerde afkapwaarden of beslisdrempels;
   • ontbrekende essentiële beoordelings- of diagnostische stappen;
   • onjuiste volgorde van behandeling of medicatie;
   • contra-indicaties waar geen rekening mee is gehouden;
   • richtlijnen die worden genegeerd;
   • beslistakken die tot schade voor de patiënt kunnen leiden;
   • ontbrekende overwegingen voor bijzondere groepen: kinderen, ouderen, zwangeren.
3. Bespreek wat dit voor patiëntveiligheid betekent, en waarom evidence-based werken hier zo zwaar telt.
4. Laat studenten het algoritme herzien op grond van de geldende richtlijnen.

Sociale wetenschappen

1. Geef een door AI gemaakt causaal diagram of theoretisch model: factoren achter stemgedrag, determinanten van sociale mobiliteit, oorzaken van politieke polarisatie.
2. Laat studenten stelselmatig fouten opsporen:
   • omgekeerde causale pijlen;
   • ontbrekende verstorende variabelen die meerdere factoren beïnvloeden;
   • vereenvoudigde verbanden die belangrijke context negeren;
   • aannames van directe causaliteit zonder mediërend mechanisme;
   • weggelaten modererende factoren;
   • verkeerde weergave van gevestigde theoretische verbanden;
   • ontbrekende terugkoppelingen of wederkerige causaliteit.
3. Bespreek hoe zulke fouten tot ondeugdelijke beleidsadviezen of ongeldige conclusies kunnen leiden.
4. Laat studenten het model opnieuw opbouwen op grond van gevestigde theorie en empirie.

Discussievragen over de vakgebieden heen

• Hoeveel vakkennis is er nodig om fouten in zo'n weergave werkelijk te zien?
• Welke fundamentele misvattingen ontwikkelt een student die AI-schema's kritiekloos aanneemt?
• Welke controlestappen zou een onderzoeker moeten zetten bij het gebruik van door AI gemaakte vakinhoud?
• Wanneer is zo'n weergave didactisch nuttig, en wanneer schadelijk?

Toetsmogelijkheid

Studenten leveren een gecorrigeerde versie van het schema in, met bij elke fout een uitleg van de correctie, onderbouwd met gezaghebbende vakbronnen.